PM 2.5 ภัยร้ายจิ๋ว

        คุณอาจสังเกตเห็นว่าฤดูหนาวในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ท้องฟ้ายามเช้าไม่สดใสเหมือนเมื่อก่อน มีหมอกควันปกคลุมทั่วเมือง หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ โดยไม่รู้ว่าหมอกควันร้ายแรงนี้กำลังทำลายสุขภาพของเราอย่างช้าๆ

        คำว่า PM 2.5 ใช้เพื่ออธิบายอนุภาคที่มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น อนุภาคนี้มีขนาดเล็กกว่าเส้นผมมนุษย์ถึง 20 เท่า ได้รับการยอมรับว่าเป็น ‘อนุภาคละเอียดที่สามารถสูดดมได้’ ซึ่งหมายความว่าสามารถดูดซึมเข้าสู่ร่างกายของเราผ่านระบบทางเดินหายใจ หลายคนมองว่า PM 2.5 เป็นฝุ่นชนิดหนึ่งที่อาจส่งผลกระทบต่อจมูกและปอด ความจริงคือ อนุภาคมีขนาดเล็กมากจนสามารถทะลุถุงลมของเราเข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตและทำให้เกิดความผิดปกติในอวัยวะของเราได้ อนุภาคนี้อันตรายกว่าที่คิดอย่างชัดเจน ฝุ่นละอองเล็กๆ ที่เป็น PM 2.5 เกิดจากฝีมือมนุษย์ เป็นผลพลอยได้จากมลพิษทางอากาศจากอุตสาหกรรม การจราจร เครื่องจักรหนัก การเผาพืชผลและขยะ แม้แต่สิ่งเล็กน้อยที่สุดก็สามารถก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศได้

        PM 2.5 ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเราได้อย่างไร? ทำไมปรากฏการณ์นี้จึงสร้างความเดือดร้อนให้กับสาธารณะได้มากขนาดนี้? มาหาคำตอบกันวันนี้

ผลกระทบต่อสุขภาพจาก PM 2.5

โรคหลายชนิดเกิดจากการสัมผัส PM 2.5 ในช่วงระยะเวลาสังเกตการณ์สั้นๆ (น้อยกว่า 24 ชั่วโมง) การสูดดม PM 2.5 เกี่ยวข้องกับการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสำหรับโรคปอดและโรคหัวใจ เช่น หลอดลมอักเสบเฉียบพลันและเรื้อรัง และหอบหืดเฉียบพลัน อาการเหล่านี้พบได้ทั่วไปในเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคปอดหรือโรคหัวใจ

ในช่วงระยะเวลาสังเกตการณ์ระยะยาว (มากกว่าหนึ่งเดือน) พบว่า PM 2.5 เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ที่มีโรคปอดหรือโรคหัวใจ การศึกษาแสดงให้เห็นว่า PM 2.5 เกี่ยวข้องกับโรคทางระบบประสาทเสื่อม เช่น อัลไซเมอร์ อนุภาคนี้ยังสามารถพบได้ในลำไส้ของเรา ซึ่งขัดขวางการทำงานของแบคทีเรียในระบบทางเดินอาหารของเรา

PM 2.5 ไม่เพียงแต่อันตรายเท่านั้น เมื่ออนุภาคโลหะทรานซิชัน เช่น โลหะ ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล สังกะสี เข้าสู่ร่างกายของเรา พวกมันจะสร้างสารที่เรียกว่าอนุมูลอิสระ (หรือที่เรียกว่าภาวะเครียดออกซิเดชัน) สารนี้จะทำให้เซลล์ในร่างกายของเราเสื่อมสภาพ อาจทำให้เด็กมีสมาธิสั้นลง ภูมิคุ้มกันต่ำลง ซึ่งทำให้เกิดอาการแพ้และเป็นไข้หวัดบ่อยขึ้น ผื่น และโรคร้ายแรงอื่นๆ เช่น เบาหวาน โรคหลอดเลือด และอัมพาต

อนุมูลอิสระส่งผลต่อสุขภาพของเราอย่างไร?

        อนุมูลอิสระเป็นอันตรายต่อสุขภาพของเราอย่างไม่ต้องสงสัย เมื่อเซลล์ในร่างกายของเราตายลง พวกมันจะถูกขนส่งและสะสมในตับ ซึ่งทำหน้าที่เป็นแผนกกำจัดของเสียของร่างกาย เมื่อมีของเสียมากเกินไปจนล้นโรงงาน มันจะเริ่มรั่วไหลเข้าสู่ร่างกายของเรา ทำให้เกิดโรคต่างๆ รวมถึงมะเร็ง ตับของเรามักจะผลิตสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งเป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่งที่เรียกว่ากลูตาไธโอน หากกลูตาไธโอนในตับสูง จะช่วยให้การกำจัดของเสียมีประสิทธิภาพมากขึ้น ในทางตรงกันข้าม หากระดับกลูตาไธโอนต่ำ การกำจัดของเสียนี้จะมีประสิทธิภาพน้อยลง ซึ่งทำให้เกิดการเจ็บป่วย การสัมผัสกับสภาพแวดล้อมที่ไม่ดี การดื่มแอลกอฮอล์ และการสูบบุหรี่อาจทำให้ระดับกลูตาไธโอนลดลง

        อาหารที่อุดมด้วยกลูตาไธโอน ได้แก่ อะโวคาโด หน่อไม้ฝรั่ง กระเจี๊ยบ และผักโขม ผักเหล่านี้สามารถช่วยบำรุงตับได้ หากต้องการเพิ่มปริมาณกลูตาไธโอน การศึกษาแสดงให้เห็นว่าการบริโภคอาหารเสริมกลูตาไธโอน 250 - 1,000 มิลลิกรัมต่อวันเป็นเวลานานกว่า 6 เดือน สามารถช่วยปรับปรุงระดับกลูตาไธโอนในเลือดได้ หน่อไม้ฝรั่งหนึ่งถ้วยครึ่งมีกลูตาไธโอน 26 มิลลิกรัม แม้ว่าจะไม่พบกลูตาไธโอนในอาหารมากนัก แต่การปรับปรุงบางส่วนก็ยังดีกว่าไม่มีเลย

        นอกจากนี้ การบริโภคผักและผลไม้ที่อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระชนิดต่างๆ สามารถช่วยลดการอักเสบในร่างกายของเราได้ เช่น เคอร์คูมินในขมิ้นชัน ไลโคปีนในมะเขือเทศ เควอซิทินจากผลไม้รสเปรี้ยวและผักใบเขียว และวิตามินอีจากถั่ว ไซลิมารินเป็นแหล่งฟลาโวนอยด์ธรรมชาติอีกชนิดหนึ่งที่ทราบกันดีว่ามีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระใน Milk Thistle ซึ่งมีประโยชน์ต่อตับ เช่น ลดความเป็นพิษและเพิ่มประโยชน์ของกลูตาไธโอน

เราควรทำอย่างไรเมื่อฝุ่นมาถึงแล้ว?

สิ่งที่เราทำได้ตอนนี้คือการป้องกันไม่ให้อนุภาคเข้าสู่ร่างกายของเรา ลดกิจกรรมกลางแจ้ง การอยู่ในพื้นที่ปิดภายในอาคาร และการติดตั้งเครื่องกรองอากาศล้วนเป็นแนวคิดที่ดี หากคุณจำเป็นต้องออกไปข้างนอก ควรแน่ใจว่าได้สวมหน้ากากป้องกัน เช่น N95 ซึ่งออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับสาเหตุนี้ สามารถช่วยลดการสูดดมอนุภาคเข้าสู่ร่างกายของเราได้อย่างมาก

อย่างไรก็ตาม การจัดการกับแหล่งกำเนิดมลพิษทางอากาศดูเหมือนจะเป็นวิธีที่ดีกว่าในการแก้ปัญหาระยะยาว ไม่มีการเผาพืช ตรวจสอบสภาพรถของคุณเพื่อลดมลพิษ ไม่มีการเผาใบไม้หรือขยะ ทุกคนต้องร่วมมือกันเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้นในอนาคตสำหรับคนรุ่นต่อไป

เอกสารอ้างอิง

• Shou Y, Huang Y, Zhu X, Liu C, Hu Y, Wang H. A review of the possible associations between ambient PM2.5 exposures and the development of Alzheimer's disease. Ecotoxicology and Environmental Safety. 2019;174:344-52.
• Anderson JO, Thundiyil JG, Stolbach A. Clearing the air: a review of the effects of particulate matter air pollution on human health. Journal of Medical Toxicology. 2012;8(2):166-75.
• Weichenthal SA, Pollitt KG, Villeneuve PJ. PM 2.5, oxidant defence and cardiorespiratory health: a review. Environmental Health. 2013;12(1):40.
• Richie J, Nichenametla S, Neidig W, Calcagnotto A, Haley J, Schell T, et al. Randomized controlled trial of oral glutathione supplementation on body stores of glutathione. European journal of nutrition. 2014;54.
• Kelly FJ. Oxidative stress: its role in air pollution and adverse health effects. Occupational and environmental medicine. 2003;60(8):612-6.
• Lodovici M, Bigagli E. Oxidative stress and air pollution exposure. Journal of toxicology. 2011;2011.
• Scott Luper N. A review of plants used in the treatment of liver disease: part 1. Alternative medicine review. 1998;3(6):410-21.